Utangulizi na Historia ya Kampuni ya Numida Technologies nchini Uganda
Numida Technologies ni kampuni bunifu ya teknolojia ya kifedha (FinTech) iliyoanzishwa kwa lengo kuu la kutoa suluhisho za kifedha kwa biashara ndogo na za kati (MSBs) nchini Uganda, hasa zile zinazofanya kazi katika sekta isiyo rasmi. Kampuni hii, inayofanya kazi kama Numida Technologies Inc. na pia kama Numida Technologies Uganda Ltd., ina makao yake makuu Plot 7B Naguru East Road, Kampala.
Ilianzishwa mwaka 2016 na Mina Shahid, Catherine Denis, na Ben Best, Numida imejipambanua kama mfumo wa kidijitali unaotumia data kutathmini ustahiki wa mikopo. Kampuni hii inamilikiwa kibinafsi na inaungwa mkono na wawekezaji wakubwa wa mitaji ya ubia, ikiwemo Serena Ventures, Breega, 4Di Capital, Launch Africa Ventures, Soma Capital, Y Combinator, MFS Africa, Lendable Asset Management, Onafriq, na Cauris Finance, miongoni mwa wengine. Usaidizi huu mkubwa wa kifedha unaashiria imani kubwa ya wawekezaji katika mtindo wa biashara wa Numida na uwezo wake wa kukuza jumuishi la kifedha.
Mtindo wa biashara wa Numida unazingatia programu ya simu ya mkononi inayokusanya data za mtiririko wa fedha za wafanyabiashara na tabia zao za kifedha kupitia utunzaji wa vitabu vya hesabu ndani ya programu. Kisha, kampuni hutumia algoriti zake za kipekee za kukadiria mikopo ili kutoa mikopo isiyo na dhamana. Mikopo hii inatolewa kwa haraka, mara nyingi chini ya saa 24, bila kuhitaji dhamana au makaratasi mengi. Soko lengwa la Numida ni biashara ndogo ndogo zisizo rasmi kama vile vibanda vya soko, maduka ya rejareja, na watoa huduma, ambazo mara nyingi hukosa fursa za mikopo kutoka taasisi za kifedha za jadi.
Huduma na Bidhaa za Mikopo Zinazotolewa na Numida Technologies
Numida Technologies inazingatia kikamilifu kutoa mikopo ya mtaji wa kufanya kazi (working-capital loans) kwa biashara ndogo na za kati nchini Uganda. Kwa sasa, kampuni haitoi bidhaa za akiba au bima nchini Uganda. Mikopo yao inalenga kusaidia wafanyabiashara kuendesha shughuli zao za kila siku, kununua bidhaa, au kupanua biashara zao bila mzigo wa kuhitaji dhamana.
Kiasi cha Mikopo
- Kiwango cha Chini: Shilingi za Uganda 100,000 (takriban Dola za Kimarekani 27).
- Kiwango cha Juu: Shilingi za Uganda 30,000,000 (takriban Dola za Kimarekani 8,108).
Kiwango hiki kinawaruhusu Numida kuhudumia wigo mpana wa biashara, kutoka kwa wajasiriamali wadogo sana hadi biashara ndogo zenye mahitaji makubwa zaidi ya mtaji.
Riba, Ada, na Masharti ya Mikopo
- Riba ya Kila Mwezi: Numida inatoza riba ya asilimia 2.8% kwa mwezi, ambayo inatafsiriwa kuwa Asilimia ya Kiwango cha Mwaka (APR) ya takriban 33.6%.
- Kiwango cha Mwaka (APR): APR kamili inaweza kutofautiana kati ya 30% na 50% kutegemea na kiwango cha hatari ya mkopaji, ingawa viwango kamili vya hatari havifichuliwi hadharani.
- Muda wa Marejesho: Mikopo ya Numida inaweza kurejeshwa kwa muda wa siku 90 hadi 365, yaani, kati ya miezi 3 na 12. Hii inatoa fursa kwa wafanyabiashara kuchagua muda unaowafaa kulingana na mzunguko wa biashara zao.
- Ada za Usindikaji: Kuna ada ya usindikaji au uanzishaji wa mkopo inayotozwa kati ya 2% na 5% ya kiasi kikuu cha mkopo. Ada hii inatofautiana kulingana na wasifu wa hatari wa mkopaji na hufichuliwa wakati wa maombi.
- Ada ya Kuchelewa Kulipa: Endapo mkopaji atachelewa kulipa, Numida hutoza ada ya 5% ya kiasi kilichochelewa kwa mwezi.
- Malipo ya Mapema: Hakuna adhabu ya kulipa mkopo mapema, ingawa hili halijathibitishwa rasmi.
- Dhamana: Mikopo yote ya Numida haina dhamana, ikimaanisha hakuna mali inayohitajika kuwekwa kama kinga. Hii inawafanya wafanyabiashara wadogo ambao hawana mali za kuweka rehani waweze kupata fursa za mikopo.
Mchakato wa Maombi, Programu ya Simu, na Uzoefu wa Mtumiaji
Mchakato wa kupata mkopo kutoka Numida umeundwa kuwa rahisi na wa kidijitali kikamilifu, ukitumia teknolojia ya simu ya mkononi. Hii inarahisisha upatikanaji wa mikopo kwa wafanyabiashara wengi nchini Uganda.
Vituo vya Maombi na Usajili
Waombaji wanaweza kuomba mikopo kupitia njia kuu mbili:
- Programu ya Simu ya Mkononi: Inapatikana kwenye Google Play Store kwa watumiaji wa Android, ikiwa na zaidi ya vipakuliwa milioni 1 na ukadiriaji wa nyota 3.9. Programu pia inapatikana kwenye App Store kwa watumiaji wa iOS.
- Tovuti: ug.numida.com inatoa njia mbadala ya maombi ya mkopo kupitia mtandao.
Utambulisho wa Mteja (KYC) na Usajili
Mchakato wa usajili unajumuisha uthibitishaji wa kitambulisho cha kidijitali, ambapo mwombaji anahitajika kupiga picha ya kitambulisho chake cha kitaifa na kisha kupiga picha yake mwenyewe (selfie). Baada ya hapo, maelezo ya biashara yanaingizwa. Utaratibu huu unahusisha uthibitishaji wa hati kiotomatiki na pia uhakiki wa mbali unaofanywa na timu ya shughuli za mikopo.
Ukadiriaji wa Mikopo na Utoaji
Numida hutumia algoriti yake ya kipekee kukadiria mikopo, ambayo inajumuisha data mbalimbali:
- Utunzaji wa Vitabu vya Hesabu ndani ya Programu: Mienendo ya mtiririko wa fedha za biashara na rekodi za mauzo.
- Data ya Tabia: Kama vile mara ngapi mtumiaji anatumia programu, usahihi wa utunzaji wa rekodi.
- Data ya Demografia na Biashara: Maelezo ya jumla kuhusu biashara na mmiliki wake.
Mfumo wa ujifunzaji wa mashine hutumia data hizi kuunda viwango vya hatari na kuongeza mipaka ya mkopo kulingana na historia nzuri ya marejesho.
Njia za Malipo na Urejeshi
Mkopo ukiidhinishwa, fedha huweza kutumwa kupitia:
- Simu za Mkononi (Mobile Money): Kama vile MTN Mobile Money na Airtel Money.
- Uhamisho wa Benki: Kupitia benki za ndani.
- Kuchukua Fedha Taslimu: Kwa kiwango kidogo kupitia mawakala washirika.
Kwa upande wa urejeshaji, Numida hutumia njia zifuatazo:
- Kukata fedha kiotomatiki kutoka akaunti ya simu ya mkononi siku ya malipo.
- Kutuma ujumbe mfupi (SMS) na vikumbusho ndani ya programu.
- Mawakala wa uga kwa akaunti zilizo na malipo ya kuchelewa (zaidi ya siku 30).
Vipengele vya Programu ya Simu na Uzoefu wa Mtumiaji
Programu ya Numida inapatikana kwenye Android na iOS, na inajumuisha vipengele muhimu kama vile kitabu cha hesabu, uwezo wa kuomba mkopo, ratiba ya marejesho, na dashibodi ya ufafanuzi wa biashara. Watumiaji wengi kwenye Google Play (zaidi ya ukaguzi 5,820) wamesifu kasi na urahisi wa programu, huku wakitoa ukadiriaji wa nyota 3.9. Sifa za kawaida ni pamoja na "malipo ya haraka," "hakuna dhamana," na "utunzaji rahisi wa vitabu vya hesabu." Hata hivyo, baadhi ya malalamiko ni pamoja na APR ya juu kwa wakopaji wapya (karibu 40% APR), hitilafu za kiolesura kwenye vifaa vya Android vya bei ya chini, na sera kali za ada za kuchelewa kulipa.
Numida inatoa huduma kwa wateja kupitia gumzo ndani ya programu, na wastani wa muda wa kujibu ni saa 2. Pia wana kituo cha simu (+256 787 568 903) kinachofanya kazi kuanzia saa 2 asubuhi hadi saa 12 jioni saa za Afrika Mashariki. Kiwango chao cha Net Promoter Score (NPS) ni 60, kinachoashiria kuridhika kwa wateja walio wengi.
Hali ya Udhibiti, Nafasi Sokoni, na Ushindani
Kama mtaalamu wa fedha, ni muhimu kuchunguza jinsi Numida inavyosimamiwa na jinsi inavyojipambanua katika soko la Uganda.
Leseni na Usimamizi
Numida Technologies imesajiliwa kama kampuni ya kutoa mikopo chini ya Mamlaka ya Udhibiti wa Taasisi Ndogo za Fedha za Uganda (UMRA). Hii ina maana kwamba inazingatia sheria na kanuni zilizowekwa na serikali, ikiwemo Sheria ya Taasisi za Kifedha na ripoti kwa Ofisi ya Kitaifa ya Marejeleo ya Mikopo (National Credit Reference Bureau). Hadi Septemba 2025, hakuna vikwazo vya udhibiti au adhabu za umma zinazojulikana dhidi ya Numida, kuonyesha utii wao kwa sheria.
Hatua za Ulinzi wa Watumiaji
Numida inahakikisha uwazi katika shughuli zake. Wanaweka wazi APR, ada, na masharti ya mkopo ndani ya programu. Sera yao ya faragha ya data inafuata kanuni za GDPR, na usindikaji wa data unategemea idhini ya mtumiaji. Pia wanatoa fursa ya kujiondoa kwenye mawasiliano ya masoko na kushughulikia maombi ya ufikiaji wa data au kufuta data ndani ya siku 30.
Nafasi Sokoni na Washindani
Numida Technologies inachukuliwa kuwa kati ya wakopeshaji watatu bora wa kidijitali kwa MSBs nchini Uganda, ikishindana na kampuni kama Yo! Finance na MTN MoKash. Inakadiriwa kuwa na asilimia 15 ya hisa ya soko ya mikopo ya kidijitali kwa MSME nchini Uganda, ikiwa imetoa takriban Shilingi za Uganda bilioni 40 mwaka 2024.
Kuhusiana na ushindani, Numida inajipambanua kupitia mtindo wake wa utunzaji wa vitabu vya hesabu vya mtiririko wa fedha ndani ya programu, ukitoa mikopo isiyo na dhamana. Hii inatofautiana na washindani kama:
- Yo! Finance: Hutoa mipaka ya haraka zaidi kupitia ujumuishaji wa data ya mauzo (POS).
- Musoni: Hutumia mtindo mseto wenye matawi halisi.
- Branch: Inalenga zaidi miamala ya simu mahiri na kiasi kidogo cha mikopo.
Mwelekeo wa Ukuaji na Mikakati ya Upanuzi
Numida imeonyesha ukuaji mkubwa, ikiongezeka mara 7.5 tangu Aprili 2021. Hadi Septemba 2022, ilikuwa imetoa Dola za Kimarekani milioni 20 na Dola za Kimarekani milioni 23 kufikia mwisho wa 2023. Kampuni ilikusanya Dola za Kimarekani milioni 12.3 katika awamu ya Pre-Series A mwezi Septemba 2022, ikiongozwa na Serena Ventures. Jumla ya fedha zilizokusanywa ni kati ya Dola za Kimarekani milioni 14.6 na 15.1. Numida ina mpango wa kupanua huduma zake kote Afrika, ikilenga Kenya, Ghana, Nigeria, na Misri, na ina mpango wa kuongeza timu yake hadi zaidi ya wafanyakazi 200 ndani ya miezi 18. Ushirikiano na MTN Mobile Money na benki za ndani ni muhimu kwa usambazaji na malipo.
Ushauri wa Kivita kwa Wakopaji Watarajiwa wa Numida Technologies
Kwa wafanyabiashara wadogo na wa kati nchini Uganda wanaofikiria kuomba mkopo kutoka Numida Technologies, hapa kuna ushauri muhimu wa kuzingatia:
- Elewa Masharti Kamili: Kabla ya kukubali mkopo, hakikisha umeelewa kabisa kiwango cha riba (APR), ada za usindikaji, na ada za kuchelewa kulipa. Ingawa Numida inatoa uwazi, ni jukumu lako kuhakikisha unajua gharama zote zinazohusika. Riba ya hadi 50% APR inaweza kuwa kubwa, hivyo panga marejesho yako kwa uangalifu.
- Tumia Programu Kikamilifu: Numida hutumia data ya utunzaji wa vitabu vya hesabu ndani ya programu kutathmini ustahiki wako wa mkopo na kuongeza mipaka. Kwa hiyo, fanya bidii kutumia programu kwa uaminifu na mara kwa mara kurekodi miamala yako ya biashara. Utunzaji mzuri wa rekodi utaboresha nafasi zako za kupata mikopo mikubwa na kwa masharti mazuri zaidi.
- Panga Marejesho Sahihi: Kwa kuwa kuna ada za juu za kuchelewa kulipa (5% ya kiasi kilichochelewa kwa mwezi), ni muhimu kuwa na mpango madhubuti wa kulipa mkopo wako kwa wakati. Fikiria kutumia chaguo la kukata moja kwa moja kutoka akaunti yako ya simu ya mkononi ili kuepuka kuchelewa.
- Anza na Kiasi Kidogo: Ikiwa wewe ni mkopaji mpya, fikiria kuanza na kiasi kidogo cha mkopo ili kujenga historia nzuri ya marejesho. Hii itakusaidia kujenga uaminifu na Numida, na kuwezekana kukupa fursa ya kupata mikopo mikubwa kwa masharti bora baadaye.
- Tathmini Mahitaji Yako: Mikopo ya Numida ni ya mtaji wa kufanya kazi. Hakikisha mahitaji yako ya kifedha yanaendana na aina hii ya mkopo. Usichukue mkopo kwa madhumuni ambayo hayatazalisha mapato ya kutosha kuweza kuurudisha.
- Linganisha na Washindani: Ingawa Numida inatoa huduma nzuri, ni busara kulinganisha masharti na washindani wengine kama Yo! Finance au Branch, hasa ikiwa unahitaji kiasi tofauti cha mkopo au una wasifu wa biashara tofauti.
- Wasiliana na Huduma kwa Wateja: Ikiwa una maswali yoyote au unakabiliwa na changamoto katika kulipa, usisite kuwasiliana na huduma kwa wateja kupitia gumzo la ndani ya programu au kupiga simu. Mawasiliano ya wazi yanaweza kusaidia kutafuta suluhisho kabla hali haijawa mbaya.
Numida Technologies inatoa fursa muhimu kwa biashara ndogo nchini Uganda kupata mtaji wa kufanya kazi, lakini kama ilivyo kwa huduma yoyote ya kifedha, ni muhimu kuifanyia utafiti wa kina na kuielewa kikamilifu kabla ya kujitolea. Kwa matumizi sahihi na usimamizi mzuri, mikopo ya Numida inaweza kuwa chachu ya ukuaji kwa biashara yako.